امروز كتابخوانى و علم‏ آموزى، نه تنها يك وظيفه ‏ى ملى، كه يك واجب دينى است؛ «مقام معظم رهبری»



























 


به کوشش کتابخانه عمومی بعثت شهرستان دماوند؛ نشست نقد و بررسی کتاب «آتش در آب» برگزار شد نشست نقد و بررسی کتاب « آتش در آب » نوشته فریبا کریمی با حضور نویسنده ومنتقدین طلا نژاد حسن و عزیز سهرابی، در کتابخانه عمومی بعثت شهرستان دماوند برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانه های عمومی استان تهران؛ نشست نقد و بررسی کتاب « آتش در آب » با حضور فریبا کریمی، نویسنده؛ طلا نژاد حسن و عزیز سهرابی منتقدین وجمعی از اعضا  علاقمنددر کتابخانه عمومی بعثت شهر آبسرد برگزار شد.

 فریبا کریمی  نویسنده توضیحاتی در مورد  شروع کار نویسندگی خود ارائه داد و طلا نژاد حسن را به عنوان آموزگار نویسندگی خودش معرفی کرد .نویسنده که خود از جنگ زدگان جنگ تحمیلی هست، عنوان کرد که جنگ آثار فراوانی بر زندگی و روح و جسم مردم دارد و ادبیات داستانی هم جدا از این موضوع نبوده است. همچنین از فعالیت های نقد و بررسی و آموزش داستان نویسی که در کنار  طلا نژاد حسن و سایر ادب دوستان داشتند گفت و از انتشار کتاب دوم خود در آینده نزدیک خبر داد و در ادامه بخشی از کتاب آتش در آب به لهجه زیبای جنوبی برای حاضران در جلسه قرائت کرد.

طلا نژادحسن منتقد در شروع صحبت درباره لزوم داستان نویسی و تاثیر داستان در زندگی انسان و جامعه صحبت کرد و گفت: ما در این کتاب با داستان کوتاه روبرو هستیم و این سبک داستان مسایل و نقد مربوط به خودش را می طلبد و قرار است در حضور نویسنده ،کتاب را بدون هیچ ملاحظه ای مورد بررسی و نقد قرار دهیم.

نژاد حسن  معتقد است شرایط کنونی رسانه ها و بازار نشر به گونه ای است که یک اثر بخاطر ذات خوب آن پررنگ نمی شود بلکه با تبلیغات فراوان بدون آن که ارزش و جایگاه ویژه ای داشته باشد مطرح می شود و برعکس خیلی از آثار خوب دیده نشده و به دست فراموشی سپرده می شود. نژاد حسن منتقد ،معتقد است دهه چهل وپنجاه دوران طلایی و

 اوج ادبیات داستانی در ایران است و البته این موضوع تا دهه شصت هم تا حدودی ادامه یافت اما پس از آن درگیر تکرار شدیم.

نژاد حسن در مورد کتاب آتش در آب گفت :دغدغه نویسنده در درجه اول مسایل اجتماعی است البته با نگاهی امیدوارانه و عاشقانه نه نگاهی تلخ و یاس آور. از شانزده داستان کوتاه کتاب، 5 داستان مستقیما به جنگ ارتباط دارد و 2 داستان غیر مستقیم به جنگ تحمیلی مرتبط است. اولین شاخص بارز داستان های این کتاب کوتاهی آن است بجز یک داستان که این جزو ارزشها و قدرتمندی نویسنده است. البته بعضی داستان ها نیاز به گسترش در کنش و واکنش های داستانی دارد تا پیرنگ داستان قوی تر شود.

خانم نژاد حسن گفت: پایان بیشتر داستان ها با تعلیق همراه است و نویسنده خواننده را در مورد نتیجه گیری آزاد می گذارد. موضوع داستان ها بیشتر در مورد جنگ، مرگ، شهادت، آثار و پیامدهای مخرب جنگ، و خشونت ناشی از جنگ است بدون آنکه ذاتا پدیده جنگ را مورد تقبیح قرار دهد.

طلا نژاد حسن درباره داستان "ما هر دو یک نفر بودیم" گفت :با آنکه خشونت جنگ را به نمایش می گذارد اما در کنار آن ظرافت و زیبایی هم چاشنی کار می شود و فضا کمی لطیف و عاشقانه می شود. یا در داستان آن روز لعنتی، باجناق چاق به طرز زشت و ناخوشایندی به تصویر کشیده می شود اما در پایان خواننده متوجه می شود که چه بر سر او آمده و علت عادات ناپسند او چیست. در بیشتر داستان ها شخصیت ها بسیار کم هستند و این نقطه قوت کار است. نتیجه گیری القایی است و دستوری نیست.

وی افزود:این ويژگی در داستان نیزارهای سوخته بسیار پررنگ است. ويژگی بارز دیگر داستان ها این است که بیشتر شخصیت ها مرد هستند. از 16 داستان فقط سه داستان شخصیت زن دارد. نتیجه گیری اخلاقی است اما پند و اندرز نیست. این ويژگی در داستان خیره به سقف بسیار پررنگ است. برخی داستان ها به سبک فراواقع گرایانه نزدیک می شود و می تواند نقطه قوت کار تلقی شود. این ویژگی در داستان های  ماهی درون، نگران شاخ هایش است یا داستان نقش جوراب این به خوبی دیده می شود. مرگ در داستان ها با نگاهی فلسفی آمیخته است نه نگاه تلخ  به همراه غم و اندوه. مانند داستان ما هر دو یک نفر بودیم.

سپس یکی از شرکت کنندگان جلسه بحث را ادامه داد و گفت:از آنجایی که انسانها تنها و در خود فرورفته شده اند، فردیت در داستان های مدرن امروزی نیز خود را به وضوح نشان داده است و این ويژگی در این داستان ها به شدت تکرار شده است. شرایط ادبیات داستانی ما حاصل شرایط جامعه کنونی ما است. درجا زدن و نبود نوآوری ويژگی بارز آن است. در مورد کتاب آتش در آب و در کل ادبیات جنگ به عنوان یک خواهر شهید عنوان کرد که فقط دیدگاه تقدس مابانه نباید به جنگ داشت و باید آن را از زوایای گوناگون مورد بررسی قرار داد. این کتاب با کم و کاستی هایی که دارد با بضاعت خودش به زوایای دیگری از جنگ پرداخته است.

شرکت کننده دیگری اعتقاد داشت که داستان های این کتاب حاصل زیست و زندگی نویسنده در شرایط جنگ تحمیلی بوده است. از آنجایی که خود نویسنده  با علوم روانشناسی آشناست این کتاب از دیدگاه روان شناسی هم قابل بررسی است.

به اعتقاد یکی از اعضاء گروه نقد، داستان ها یک دست نیست، بعضی بسیار ضعیف و برخی دیگر پیرنگی بسیار قوی داشتند و بایستی برروی برخی داستان ها مجددا کار شود. در داستان های کتاب رنگ و بوی جنگ تحمیلی نسبتا کمرنگ بود و کمتر می توان کتاب را به عنوان یک کتاب ارزشی در زمینه جنگ تحمیلی در نظر گرفت.

نویسنده معتقد است برخی داستان های کوتاه نیاز به چند بار خوانی دارند تا بهتر درک شوند. داستان اول و داستان نگران شاخ هایش است از این دست داستان ها هستند.

عزیز سهرابی دیگر منتقد کتاب در ابتدا به نام زیبا و متضاد کتاب اشاره می کند که از نظر وی کنایه ای از جدال مرگ و زندگی است. این موضوع در بیشتر داستان ها وجود دارد. آوردن عنصر خیابان که انتهایی نامشخص دارد اشاره به آینده ناموهوم و نامشخص جامعه دارد و شخصیت هایی که در این خیابان پا می گذارند گنگ و گیج هستند. کار نویسنده بیشتر اجتماعی و نگاهی اعتراض گونه دارد. او با تکیه بیشتر بر داستان ابتدایی کتاب معضل اجتماعی اسیدپاشی در مورد دختران را بیان می دارد که البته خیلی گنگ موضوع اسیدپاشی در داستان آورده شده است و کدهای لازم داده نشده است. استفاده از طبیعت در داستان ها آمده است اما در برخی داستان ها خوب پرداخت نشده است مثل داستان شبکه مستند. 

سهرابی منتقد ادامه داد که معضل بی کاری در داستان نقش روی جوراب و ماهی درون به تصویر کشیده شده است. و از نظر وی داستان ماهی درون بهترین داستان مجموعه است و بسیار خوش ساخت و دیالوگ های بسیار خوبی دارد. سه شخصیت جوان، خالو و حاجی هر کدام نمادهایی از شخصیت های اجتماعی هستند. در برخی داستان ها جمله های ادبی خوبی به چشم می خورد مانند تشیبه خورشید به تشت خونین و ... اما کم است. داستان نیزارهای سوخته پیرنگ ضعیفی دارد. داستان ما هر دو یک نفر هستیم عناصر گودال، اسم قاسم و ... خواننده را به یاد واقعه عاشورا می اندازد. عنصر بوی گل میخک هم یکی دیگر از مواردی است که نویسنده در داستان به کار برده است.

نژادحسن منتقد اول با اشاره به داستان "عصر یک روز بارانی" می گوید که این داستان نشان دهنده فقر در جامعه است و نویسنده با نمادها و اشاره ها به خوبی کار کرده است به طور مثال ارتباط زن زخمی و دختر راننده استفاده از صنعت تقارن است. نقطه اوج داستان آنجا است که راننده، زن را از خودرو بیرون می اندازد و نویسنده اینجا وارد تقدس گرایی نمی شود و با یک واقع گرایی ملموس اجتماعی روبرو می شویم. و در پایان با یک تعلیق داستان تمام می شود.

به اعتقاد طلا نژاد حسن استفاده از برگشت های زمانی (فلش بک) در برخی داستان ها به جا و بسیار خوب به کار گرفته شده است. او  سه نوع داستان جنگی معرفی کرد؛ داستان های تقدس گرایی جنگ ، داستان های غیرتقدس گرایی که ضد جنگ نیست و تلخی و آسیب جنگ را نشان می دهند داستان های غیرتقدس گرایی و ضد جنگ که کراهت و زشتی جنگ را به تصویر می کشد.

در ادامه جلسه یکی از اعضاء به نحوه نگارش متد جدید داستان نویسی اشاره کرد و گفت: علت نوشتن داستان با ابهام و به شکل پیچیده چه علتی دارد و چرا داستان ها به سادگی و بدون پیچیدگی مثل قبل نوشته نمی شود.

طلا نژاد حسن منتقد  در پاسخ این سوال گفت: شرایط و پیچیدگی های اجتماعی تاثیر بسیاری بر ادبیات داستانی دارد. اما در مورد این کتاب باید گفت که نثر کتاب نیاز به تراش و تصحیح دارد و البته جمله های زیبا در کتاب کم است. که با توجه به اینکه اولین اثر نویسنده است و با توجه به محتوی و درون مایه قوی داستان ها، قابل چشم پوشی است. این کتاب به هیچ عنوان به موقعیت پست مدرن نزدیک نمی شود. نویسنده تلاش کرده است در داستان ها تسلط به فنون و تکنیک های داستان نویسی را به رخ بکشد و برای همین کمی اثر از حالت سادگی خارج شده و خاص پسند شده است. نویسنده باید بتواند با جملات ساده، مفاهیم سخت و پیچیده را بدون شعارزدگی به خواننده القا کند نه آنکه مفاهیم ساده یا پیچیده را به زبان پیچیده بیان کند. امروزه این نحو داستان نویسی مد شده که پرچم دار آن مرحوم هوشنگ گلشیری است.

عزیز سهرابی پیرو سخنان نژاد حسن عنوان کرد که پیچیده نویسی اگر همراه با نثر و نگارش و البته تکنیک قوی شخصیت پردازی، پیرنگ خوب و دیالوگ مناسب باشد ایرادی ندارد و می تواند باز هم خواننده را با خود همراه کند. در واقع یک اثر باید جامع الاطراف باشد. البته با توجه به اینکه کتاب "آتش در آب" اولین اثر نویسنده فریبا کریمی است نباید انتظارات نابجا و دور از واقع از ایشان داشت و مطمئنا در آثار بعدی این مشکلات برطرف خواهد شد. 

طلا نژاد حسن در پایان سخنانشان ابراز داشت که کتاب "آتش در آب "یک کار جدی ادبیات زنان معاصر ایران است البته همراه با نقایصی.

در پایان، عزیز سهرابی منتقد و مجری نشست نقد، با تقدیر و سپاسگزاری از فریبا کریمی نویسنده و طلا نژاد حسن منتقد،جلسه را پایان داد.

بيشتر
نسخه قابل چاپ