امروز كتابخوانى و علم‏ آموزى، نه تنها يك وظيفه ‏ى ملى، كه يك واجب دينى است؛ «مقام معظم رهبری»



























 
به میزبانی کتابخانه عمومی پیروزی؛ نشست نقد و بررسی کتاب «اربعین حسینی» برگزار شد سی و دومین نشست نقد کتاب «کتابخانه عمومی پیروزی» به بررسی کتاب «اربعین حسینی» نوشته علی محمد بشارتی اختصاص یافت.

به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانه های عمومی استان تهران، سی و دومین برنامه نقد کتاب کتابخانه پیروزی تهران به بررسی کتاب «اربعین حسینی» تجزیه و تحلیل عملکرد چهل روزه اسرای کربلا، اختصاص یافت. این نشست روز یکشنبه ۲۸ مهرماه با حضور علی محمد بشارتی، نویسنده اثر؛ محمد اسفندیاری، منتقد و جمعی از کتابداران و علاقه مندان برگزار شد.

محمد اسفندیاری، منتقد برنامه با اشاره به ویژگی های مثبت کتاب، گفت: ما همه نیازمند نقد و بررسی موشکافانه هستیم و بالندگی علمی نیازمند نقد است چراکه نقد موجب پیشرفت می شود. بنده محسنات این کتاب را نادیده نمی گیرم. آیه ای در قرآن وجود دارد که سه بار تکرار شده و از آیات کلیدی است و آن این است که از ارزش کار دیگران نکاهید. اما به دلیل اینکه این جلسه نقد و بررسی است، می باید نقدها را هم بیان کرد.

این منتقد تصریح کرد: تاریخ از علوم نقلی است و مستند به منابع متعدد است و تاریخ، علم یافتنی است نه بافتنی؛ لذا کسی نمی تواند بی گدار تاریخ بنویسد، بلکه باید به منابع رجوع کند و اولین کار مورخان برجسته دنیا این است که فصل اول کتاب را به نقد و بررسی منابع اختصاص دهند و این امر در تاریخ نگاری بسیار مهم است. بر اساس تحقیقاتی که من انجام دادم تاکنون بیش از ۵ هزار کتاب در مورد امام حسین(ع) منتشر شده که ۴ هزار کتاب آن متعلق به صد سال قبل است. کتاب اربعین حسینی یکی از این ۴ هزار کتاب معاصر در مورد امام حسین(ع) است.

اسفندیار با نقد صریح برخی مستندات ارائه شده در کتاب، اظهار داشت:  برخی از منابعی که در کتاب «اربعین حسینی» به آن ها استناد شده مثل کتاب «سیره پیشوایان»، «آینه در کربلا است»، «فراز های از تاریخ پیامبر اسلام»، «پرتویی از عظمت حسین(ع)» و ... کتاب های ضعیفی هستند. حدیث باید از کتب حدیثی نقل شود.

وی ادامه داد: در صدر اسلام تاریخ فقط مذکر و مختص مردان نیست بلکه تاریخ مذکر - مونث است و به قول شهید مطهری تاریخ مذنث است یعنی مذکر و مونث. لذا در تاریخ اسلام حضرت فاطمه(س)، عایشه، حضرت زینب(س) و خدیجه هم نقش داشتند. در کربلا نیز زنان و به ویژه حضرت زینب(س) نقش داشتند و تاریخ از این به بعد مونث می شود. اولین کسی که گفت تاریخ از این پس مونث می شود دکتر شریعتی بود.

اسفندیاری خاطر نشان کرد: در این کتاب و کتاب های دیگر به کرات آمده است که «پیامبر اسلام فرمود» در حالی که این تعبیر نادرست است و باید گفته شود که «پیامبر خدا فرمود» و پیامبر اسلام را اولین بار مستشرقین گفتند، چرا که آن ها مسلمان نبودند.دوبر

وی با اشاره به اشکالات تایپی کتاب، گفت: در فهرست منابع کتاب، باید مشخصات کتابشناختی هر اثر قید شود. همچنین فهرست منابع، ترتیب الفبایی ندارد و برخی از کتاب ها که در متن اشاره شده، در فهرست منابع موجود نیست. بعضی از منابعی که در این کتاب به آن ها استناد شده جعلی است مثل کتاب «دختر یتیم» اثر فرح دیبا. حُسن این کتاب این است که در مورد اربعین نوشته شده و حُسن دیگر آن این است که مختصر نوشته شده و بسیار خوش خوان است.

در ادامه علی محمد بشارتی، نویسنده اثر که تألیف کتاب هایی همچون ۵۷ سال اسارت، رضوان معارف و ... را در کارنامه خود دارد، اظهار داشت: بی شک امام حسین(ع) در میان ائمه، اولیا و شهدا  سرآمد همه بودند که بخشی از این سرآمدی تحصیلی و بخشی حصولی بوده است. علم حصولی معمولا ارثی نیست و عنایت ویژه پروردگار به افراد ویژه است و باید اعتراف کرد که بخشی از شخصیت ویژه آسمانی امام حسین(ع) حصولی بوده است.

وی با اشاره به سخنان منتقد نشست گفت: به دور از هر گونه حب و بغض، من از نقد استادانه آقای اسفندیاری تشکر ویژه دارم و ای کاش ایشان همه کتاب های من را نقد می کردند. تصور من این بود که در این جلسه بیشتر به محتوای کتاب توجه می شود نه به مستندات. اما این کتاب می توانست کتاب مفصلی باشد ولی برای اینکه حوصله مخاطب سر نرود تلاش کردم مختصر نویسی کنم. من می خواهم بگویم اگر اُسرا بعد از چهل روز به کربلا نمی آمدند، ما آن چیزی را که از تاریخ کربلا و از نهضت عاشورا انتظار داشتیم، در اختیار نداشتیم.

بشارتی بیان کرد: اسرا در مسیر حرکت خود مردم را روشن کردند و با وجود اینکه سربازان یزید و عبیدالله آنان را از شهر و قصبات عبور دادند تا ترسی در دل مردم بیندازند، اما حضرت زینب(س) و اسرا کار خودشان را انجام دادند. اگرچه امام حسین(ع) به ظاهر در عصر عاشورا کارشان به اتمام رسید اما رسالت روشنگری به دست اسرا افتاد به ویژه خطبه امام سجاد(ع) که بسیار فصیح و ستودنی بود. لذا بنی امیه بعد از شهادت امام حسین(ع) و افشاگری های اسرا و حضرت زینب (س) و امام سجاد(ع) به تدریج تضعیف و نابود شد.

وی گفت: بعد از شهادت امام حسین(ع) فضا به گونه ای شد که همه باید از معاویه و یزید برائت می جستند و این خود یک نوع پیروزی بود و این پیروزی تنها در کربلا به دست نیامد بلکه افشاگری های حضرت زینب(س) و اسرا بود که این مهم میسر شد. اصل موضوع در کربلا «اخلاص» بود و اگر اخلاص باشد ترویج دین هم امکان پذیر خواهد بود.

بشارتی اظهار داشت: به اعتقاد من نگارش کتاب در باره امام حسین(ع) خوب است به شرطی که تجزیه و تحلیل هم داشته باشیم در غیر این صورت تنها دوباره نویسی خواهد بود.

بيشتر
نسخه قابل چاپ